СЕМИНАРИ ИНТЕРАКТИВӢ ДАР МАВЗӮИ «ОГОҲОНИДАНИ АҲОЛӢ ДАР БОРАИ ЧОРАҲОИ БЕХАТАРИИ РАДИАТСИОНӢ» ДАР ШАҲРИ ИСТИҚЛОЛИ ВИЛОЯТИ СУҒД
Рӯзи 5 майи соли 2026 дар шаҳри Истиқлоли вилояти Суғд чорабиние баргузор гардид, ки ҳадафи он огоҳ намудани аҳолӣ дар бораи тадбирҳои амнияти радиатсионӣ буд. Ин чорабинӣ аз ҷониби Агентии бехатарии химиявӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон бо ҳамкорӣ бо мақомоти маҳаллӣ ташкил карда шуда, тақрибан сӣ нафар иштирокчиён аз шӯъбаи Раёсати кӯмитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи гражданӣ дар шаҳри Истиқлол, Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Истиқлол, Ҳифзи ҳуқуқи кӯдакони шаҳри Истиқлол, омӯзгорон, хонандагон, раисони маҳаллаҳо, сокинони фаъоли шаҳр ва намояндагони мақомоти маҳаллӣ гирд овард.
Мақсади вохӯрӣ баланд бардоштани сатҳи огоҳии аҳолӣ дар бораи хавфҳои эҳтимолие буд, ки бо мавзеъҳои мероси уранӣ дар минтақа алоқаманданд, ва фаҳмонидани тадбирҳои ҳифзи саломатӣ ва муҳити зист.
Ин гуна омӯзишҳо бо назардошти мавҷудияти мавзеъҳои мероси уранӣ дар шимоли Тоҷикистон баргузор мегарданд, ки дар давраи Шӯравӣ уранӣ дар он ҷо истихроҷ ва коркард мешуд. Дар натиҷаи ин фаъолиятҳои саноатии гузашта, ҳаҷми зиёди партовҳои радиоактивӣ дар ҳавзҳои партов ва анборҳои кӯҳӣ боқӣ мондаанд, ки агар дуруст идора карда нашаванд, метавонанд ба аҳолии наздик хатари экологӣ ва саломатӣ расонанд. Аз ин рӯ, чунин чорабиниҳои иттилоотӣ барои баланд бардоштани сатҳи огоҳии сокинон ва кӯмак ба онҳо дар қабули тадбирҳои муҳофизатии дуруст дар зиндагии ҳаррӯза аҳамияти калон доранд.
Мутахассисони лоиҳа як қатор муаррифӣ ва сессияҳои интерактивиро дар мавзӯи асосҳои бехатарии радиатсионӣ баргузор намуданд, ки масъалаҳои назорати сатҳи радиатсия, қоидаҳои рафтор дар минтақаҳои хавфнок, истифодаи воситаҳои муҳофизати шахсӣ ва аҳамияти муоинаҳои мунтазами тиббиро дар бар мегирифт.
Таваҷҷуҳи махсус ба ҳавзҳои партови уранӣ дар ҳудуди шаҳри Истиқлол зоҳир гардид, ки дар давраи Шӯравӣ уранӣ дар он ҷо истихроҷ мешуд ва миқдори зиёди партовҳо боқӣ мондаанд. Иштирокчиён тавсияҳои амалиро оид ба кам кардани таъсири радиатсия дар ҳаёти рӯзмарра, аз ҷумла истифодаи бехатари заминҳои кишоварзӣ ва манбаъҳои об, дарёфт карданд.
Иштирокчиён қайд намуданд, ки омӯзиш барои онҳо донишҳои арзишманду амалӣ дар бораи ҳифзи саломатӣ ва муҳити зист фароҳам овард. Онҳо изҳор доштанд, ки маълумоти бадастомада ба онҳо имкон медиҳад дар фаъолияти ҳаррӯза усулҳои амнтарро истифода баранд ва донишҳои гирифтаашонро ба дигар сокинони ҷомеа интиқол диҳанд.
Аз ҷониби мутахассисони лоиҳа ба саволҳои иштирокчиён, ба монанди – барои дар атрофи маҳфузгоҳҳои радиоактивӣ истоқоматкунандагон чанд андоза хатар мавҷуд?, сохтмонҳои дар масофаи наздик ба маҳфузгоҳҳо мебошанд, назорат карда мешавад?, барои таҳлили оби нӯшокӣ ба кадом корхонаҳо муроҷиат кардан лозим мебошад?, масолеҳи сохтмоние, ки аҳолӣ харидорӣ мекунанд, назорат карда мешавад?, маҳсулоти озуқаворие, ки дар вилояти Суғд истеҳсол мешавад, назорат карда мешавад? ҷавобҳои қаноатманд дода шуд.
Чорабинӣ бо муҳокимаи муштарак байни иштирокчиён ва мутахассисони соҳаи амнияти радиатсионӣ ҷамъбаст гардид, ки дар он сокинон тавонистанд саволҳои худро пешниҳод намоянд ва нигарониҳои худро дар бораи вазъи экологӣ дар минтақа баён созанд.
Бояд қайд кард, ки ин чорабинӣ дар доираи марҳилаи сеюми лоиҳаи минтақавии «Ҷалби ҷонибҳои манфиатдор барои безараргардонии мероси уранӣ дар Осиёи Марказӣ» баргузор гардид, ки онро Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо (САҲА) дар ҳамкорӣ бо Барномаи Рушди Созмони Милали Муттаҳид, бо маблағгузории Иттиҳоди Аврупо амалӣ менамояд.